Motor điện là thiết bị được sử dụng phổ biến trong các hệ thống máy bơm nước, quạt công nghiệp, máy nén khí, băng tải và dây chuyền sản xuất. Tuy nhiên, trong quá trình sử dụng, đặc biệt vào mùa mưa hoặc khi xảy ra ngập lụt, động cơ có thể bị nước tràn vào bên trong, gây ẩm cuộn dây, chập điện, hư hỏng vòng bi và ảnh hưởng đến khả năng vận hành.
Vậy khi motor động cơ điện bị ngập nước cần xử lý như thế nào? Bài viết dưới đây Điện cơ Thanh Lâm sẽ hướng dẫn bạn các bước kiểm tra, vệ sinh, sấy khô và khắc phục động cơ bị ngập nước đúng cách, giúp hạn chế hư hỏng và tiết kiệm chi phí sửa chữa nhé.
Những tác hại khi motor động cơ điện bị ngập nước
Nước có thể xâm nhập vào motor thông qua hộp đấu dây, khe thông gió, phớt chắn nước, trục động cơ hoặc các vị trí không được bảo vệ kín. Tùy thuộc vào thời gian ngập, độ sâu và mức độ xâm nhập, động cơ có thể gặp nhiều sự cố khác nhau.
- Cuộn dây bị ẩm: Nước xâm nhập vào cuộn dây khiến lớp cách điện bị giảm khả năng cách điện, làm tăng nguy cơ rò điện và chập cháy khi cấp nguồn.
- Vòng bi bị hư hỏng: Nước làm trôi chất bôi trơn, tạo điều kiện cho quá trình oxy hóa và ăn mòn vòng bi, khiến trục quay không còn trơn tru.
- Lõi thép bị gỉ sét: Các chi tiết kim loại bên trong motor có thể bị oxy hóa khi tiếp xúc lâu với nước, đặc biệt là nước bẩn hoặc nước có chứa hóa chất.
- Hộp đấu dây bị chập điện: Nước đọng trong hộp đấu dây có thể gây rò điện, chạm chập tại các đầu nối và làm hỏng thiết bị bảo vệ.
- Giảm tuổi thọ động cơ: Nếu không được vệ sinh, sấy khô và bảo dưỡng đúng cách, motor có thể nhanh chóng xuống cấp, hoạt động không ổn định hoặc hư hỏng hoàn toàn.

Cách xử lý motor động cơ điện bị ngập nước
Trường hợp động cơ motor bị ẩm, hoặc bị nước sạch đổ vào
Khi motor chỉ bị nhiễm ẩm do thời tiết nồm, hơi nước ngưng tụ hoặc vô tình bị đổ nước sạch vào quá trình xử lý sẽ đơn giản hơn và không cần rửa lại. Tuy nhiên, cần thực hiện đúng trình tự sau để đảm bảo an toàn:
Bước 1: Ngắt nguồn điện
Ngắt ngay cầu dao hoặc Aptomat cấp điện cho motor. Kiểm tra kỹ lưỡng để đảm bảo mọi nguồn điện đã được ngắt hoàn toàn trước khi thao tác.
Bước 2: Tháo rời motor khỏi hệ thống
Ngắt kết nối các đầu dây điện tại hộp cực và tháo motor ra khỏi vị trí lắp đặt để thuận tiện cho việc làm khô.
Bước 3: Lựa chọn phương pháp làm khô phù hợp
Tùy thuộc vào điều kiện thời gian và thiết bị sẵn có, bạn có thể chọn một trong hai cách làm khô dưới đây:
- Phương pháp sấy khô chậm (Khuyên dùng): Việc làm khô từ từ luôn an toàn và giúp bảo vệ lớp vật liệu cách điện tốt hơn so với sấy ép nhiệt nhanh. Bạn có thể đặt motor trong phòng ấm, khô ráo hoặc phơi trực tiếp dưới ánh nắng mặt trời trong khoảng 1 đến 2 ngày để hơi ẩm thoát ra tự nhiên.
- Phương pháp sấy khô nhanh bằng nhiệt: Nếu cần đưa thiết bị vào vận hành gấp, có thể dùng nguồn nhiệt sấy chuyên dụng ở mức nhiệt độ 50°C đến 80°C liên tục trong khoảng 18 đến 30 giờ, hoặc cấp nguồn điện áp thấp để làm ấm cuộn dây từ bên trong ở mức 20°C đến 40°C. Thời gian sấy cụ thể sẽ được điều chỉnh linh hoạt tùy theo kích thước và công suất thực tế của motor.
Lưu ý: Dù áp dụng cách sấy nào, trước khi đấu nối điện và vận hành trở lại, bạn vẫn cần dùng đồng hồ Megohmmeter để đo kiểm tra chỉ số điện trở cách điện nhằm đảm bảo cuộn dây đã khô ráo hoàn toàn và không còn rò rỉ điện.

Trường hợp động cơ bị ngập nước bẩn nặng
Đối với motor bị ngập nước bẩn hoặc bám nhiều bùn đất, cần tiến hành vệ sinh kỹ lưỡng trước khi sấy khô và đưa vào sử dụng trở lại. Quy trình xử lý có thể thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Vệ sinh bên ngoài và bên trong motor
Sử dụng bàn chải có độ cứng phù hợp kết hợp với nước để loại bỏ bùn đất, bụi bẩn và cặn bám. Nếu sử dụng vòi phun nước, cần điều chỉnh áp lực không vượt quá 25 psi, nhiệt độ nước không quá 90°C.
Bước 2: Sử dụng dung dịch làm sạch chuyên dụng
Lựa chọn dung dịch vệ sinh được nhà sản xuất khuyến nghị, không sử dụng hóa chất có tính tẩy rửa quá mạnh vì có thể ảnh hưởng đến lớp sơn cách điện và tuổi thọ động cơ. Để dung dịch phát huy tác dụng theo thời gian hướng dẫn, sau đó rửa sạch bằng phương pháp phù hợp, đảm bảo không để hóa chất tồn dư bên trong motor.
Bước 3: Tiến hành sấy khô động cơ
Sau khi vệ sinh, cần làm khô hoàn toàn motor, đặc biệt là khu vực cuộn dây và các khe rãnh bên trong. Có thể sử dụng phương pháp sấy tự nhiên hoặc thiết bị sấy chuyên dụng với nhiệt độ được kiểm soát phù hợp.

Bước 4: Kiểm tra các bộ phận cơ khí
- Sau khi sấy khô, kiểm tra trục motor, nắp trước, nắp sau, bạc đạn (vòng bi) và các chi tiết liên quan.
- Nếu phát hiện bụi bẩn, gỉ sét hoặc dấu hiệu ăn mòn, cần vệ sinh và xử lý kịp thời.
- Trường hợp vòng bi bị rỗ, kẹt hoặc hư hỏng nên thay mới để đảm bảo trục quay trơn tru.
Bước 5: Đo điện trở cách điện
Trước khi đấu nối nguồn điện trở lại, cần sử dụng đồng hồ đo điện trở cách điện chuyên dụng (Megger) để kiểm tra cuộn dây với vỏ motor và giữa các pha theo yêu cầu kỹ thuật. Giá trị điện trở cần đạt mức tối thiểu theo tiêu chuẩn và khuyến cáo của nhà sản xuất. Nếu kết quả đo chưa đạt, cần tiếp tục sấy khô hoặc kiểm tra tình trạng cách điện của cuộn dây.
Bước 6: Kiểm tra lại trước khi vận hành
Khi motor đã được lắp ráp và xác nhận đạt yêu cầu kỹ thuật, kỹ thuật viên có thể tiến hành chạy thử trong điều kiện được kiểm soát. Cần quan sát các dấu hiệu bất thường như nước hoặc hơi ẩm thoát ra, khói xuất hiện, mùi khét, tiếng ồn hay độ rung tăng cao.
Nếu phát hiện nước bắn ra hoặc có khói, phải ngắt nguồn điện ngay lập tức, kiểm tra lại động cơ và tiếp tục xử lý trước khi vận hành.
Hy vọng với những thông tin chia sẻ trên về cách xử lý motor động cơ điện bị ẩm và ngập nước sẽ giúp bạn có thể khắc phục được. Nếu hệ thống máy bơm, motor nhà xưởng của bạn không may bị ngập nước và không có thợ kỹ thuật kiểm tra an toàn, hãy mang ngay thiết bị đến Điện cơ Thanh Lâm để được sửa chữa nhé.
>> Xem thêm: Máy bơm lúc chạy lúc không: Nguyên nhân và cách khắc phục